vrijdag 6 december 2013

200 jaar Koninkrijk met De Jong en 299.999 andere familienamen

“200 jaar Koninkrijk” heeft her en der mensen geïnspireerd om iets leuks te bedenken waarmee de belangstelling van velen gewekt wordt voor de diversiteit van de Nederlandse cultuur. Bij de ANWB heeft men een ludieke publieksactie bedacht om de 300.000 achternamen van de Nederlanders te gebruiken voor een of ander monumentaal werk naar keuze. In 2012 heeft het Amsterdams 4 en 5 mei Comité designer Maarten Baas een immens tafelkleed laten ontwerpen met de namen van alle Amsterdammers erop. Die tafel werd op de Dam voor de Vrijheidsmaaltijd gedekt en het publiek kon op 5 mei aanschuiven. Bij Blokker waren de bijhorende servetten te verkrijgen.

Nu kan men via de website van de ANWB een antwoord geven op de vraag wat er nog meer met dit namencorpus gedaan kan worden. "De ANWB ontdekte [op de openingspagina van de Nederlandse FamilienamenBank!] dat als je al onze namen bij elkaar optelt, er 'slechts' 300.000 unieke achternamen overblijven. Zou het niet leuk zijn om met die namen wat te doen? En die te verwerken in een symbool? In een brug bijvoorbeeld, of een straat? Of een lichtkrant op een typisch Hollandse plek? Hoe langer je erover nadenkt, hoe leuker het wordt! Want alles kan." Wie een goed idee heeft kan het de ANWB door invulling van een formulier doorgeven.

Bij RTL 4 Editie NL heeft men hier vervolgens aandacht aan besteed en op de website van het programma kan men door de top 100 van de familienamen (12,5% van de bevolking!) scrollen. “Staat jouw naam niet in de Top 100? Bekijk dan op de website van het CBG hoeveel andere Nederlanders er net zo heten als jij.” De top honderd is ontleend aan het artikel “De top 100 van de familienamen in Nederland”, dat in 2010 in de Deventer Almanak is gepubliceerd en wie met een naam uit deze 100-lijst evengoed in de familienamenbank kijkt, zal helaas bemerken dat het aantal naamdragers enigszins verschilt. Bij de aantallen in de Deventer Almanak waren abusievelijk ook de emigranten uit het voorgaande decennium opgeteld. Die telfout is later in de Nederlandse FamilienamenBank gecorrigeerd.

Ook in verband met “200 jaar Koninkrijk” wordt uitbundig de verjaardag van Jan de Jong gevierd. Welke naam is er Nederlandser dan Jan de Jong? Dus welke Jan de Jong bedoelen we? De fotograaf Bert Verhoeff heeft enkele Jan de Jongen op hun verjaardag vastgelegd en de foto’s zijn momenteel te bezichtigen in het Atrium van het Stadhuis van Den Haag. De tentoonstelling van het werk van Bert Verhoeff heet kortaf “NL”.

NL laat Nederland zien in fotoverhalen met verschillende zeer herkenbare thema’s, heel fraai in beeld gebracht. Het is een reizende expositie die na Den Haag (15-11-2013 t/m 15-1-2014) nog naar Delfzijl, Maastricht, Zwolle, Assen en Amsterdam gaat. Bij de tentoonstelling hoort een dik fotoboek waarin behalve 369 foto’s van Bert Verhoeff ook een aantal mini-essays over de specifieke onderwerpen zijn opgenomen. Bij de verjaardag van Jan de Jong kan men dan lezen dat Jan de Jong misschien wel de meest voorkomende combinatie van een voornaam met een achternaam is, maar dat er op zijn minst een vraagteken geplaatst kan worden bij het algemeen Nederlandse aspect ervan. Bovendien wordt uitdagend de vraag gesteld of De Jong eigenlijk wel een naam is. Zoals zo vaak zit er een scherp randje aan dat wat als typisch Nederlands wordt verondersteld. De foto's van Bert Verhoeff zijn ook te zien via zijn website.

Gegevens over het boek:
Bert Verhoeff m.m.v Reinie van Goor, NL, Uitgeverij Lecturis (Eindhoven 2013).
Met tekstbijdragen van Abram de Swaan, Irene Stengs, Micha Heilbron, Leendert Brouwer e.a.